تبریز سسی : گونئی آذربايجانداکی ۱۳۸۵ خرداد آياقلانمالاريندان سونرا اورتادوغو مسئله‌لری ايله ايلگی‌له‌نن بوتون گوجلرين سياسی تحليل‌لری و بؤلگه‌نين گله‌جه‌یی حاقيندا باخيش طرزلری يوکسک درجه‌ده دَييشيلسه ده، گونئی آذربايجان ميللی حرکتی ايچريسينده دونيا ايجتيماعياتيندا جيديه آلينا بيلن هر هانسی بير تشکيلاتين اورتادا اولماديغی، اؤرگوتلنمه و تشکيلاتلانما دوغرولتوسوندا جيدی بير تشبوثون گؤرونمه‌د‌ییی، سياسی - ميللی فعاللار آراسيندا تشکيلاتلانما اوچون گره‌کن ايراده و حرکتلی‌لی‌يه زمين اولاجاق مدنی-سياسی دانيشيق و ديالوقون وار اولماديغی اوچون، آياقلانمالار و آياقلانمالاردان سونرا اورتايا چيخان کوتله آراسی حرکتلی‌لی‌يین حاق ائتديیی قازانج و گتيري‌نين ده اورتادا اولماديغي آيدين و آچيقدير.

سون زامانلاردا گونئی آزربايجان ميللی سيمبولو* اؤنريسی ايله بيرليکده ياييملانان موراجيعت، موراجيعتين ايضاحلاری و آچيقلامالاری، موراجيعت ياييملاناندان سونرا گوندمده اولان موباحيثه‌لر و ميللی سيمبولون عليهينه همچنين لهينه اولان يازيلار، گونئی آذربايجان ميللی حرکتی‌نين چئشيدلی فيکير و دوشونجه صاحيبلری آراسيندا موباحيثه و تنقيد اوسلوبلارينا اويغون بير ديالوق و دانيشيغين باشلانا بيله‌جه‌یینین چوخ دا چتين و ماحال اولماديغينی گؤسترميشدير. طبیعي کي ای-میل قروپلاريندا ياييملانان چامور آتما و سؤيوش ايچه‌ريکلی بعضي ای-ميل‌لری ائله‌جه ده تنقيد اوسلوبلارينا اويمايان _ بير دوشونجه و فيکری تنقيد ائتمک يئرينه او دوشونجه‌نی اورتايا آتان و اونو قبول ائدنلره جاهيل و خايین کيمی صيفتلری ياراشديران _ يازيلاری ايستيثنا توتوروق.

گونئی آذربايجان ايچريسينده بير قروپ موستقيل فعاللار طرفيندن ياييملانان موراجيعت گونئی آذربايجان يا گونئی آذربايجان ميللی حرکتی اوچون ان اويغون سيمبول و يا بايراغي اؤنردییینی ايديعا ائتمه‌مکله بيرليکده، بئله بير ايشين مومکون اولماديغينی دا بيلديرميشدير.

دئموکراتيک بير رئفراندوم اوچون گره‌کن اورتامين يارانديغی و يا گونئی آذربايجانين بير دؤولت و پارلامئنته صاحيب اولدوغو تقديرده گونئی آذربايجان ميللی بايراغي دا سئچيله‌جک و بونونلا سئچيله‌جک بايراق طرحینین هانسی بايراغا ياخين اولوب اولماديغی دا بليرلنه‌جکدير. طبیعی کی بو شرط‌لرين ايچريسينده سئچيله‌جک بايراق تامامييله يئنی بير طرح ده اولا بيلر. آنجاق هله‌ليک بونون گئرچکلشه‌جه‌یی زامانين نه قدر اوزاق يا ياخين اولدوغو حاقيندا هئچ بير بیلگی و فيکريميز يوخدور. ذاتا اؤنريلن طرح يئنی اولماديغی اوچون بئله شرط‌لری طلب ائتمه‌مکده‌دير.

ياييملانان موراجيعتده گونئی آذربايجان يا گونئی آذربايجان ميللی حرکتی اوچون ان اويغون سيمبول يا بايراق دئييل ان اويغون گئچيجی سيمبول و يا بايراق سؤز قونوسودور. بونا گؤره اؤنری‌يه باخيش شکلی ‌ده بو اساسدا اولماليدير. ائله بو نده‌نله ” بايراغی پارلامئنت سئچر ” ، ” بايراق بؤيوک بير حماسه ايچيندن چيخار ” و بو کيمی ايفاده‌لری، تکليف عليهينه دوغرو بير تنقيد اولاراق ده‌يرلنديرمک مومکون دئييلدير. ياييملانان موراجيعت سيمبولون گئچيجی اولدوغونو سادجه سؤزده دئييل بلکی اؤنرديیی طرح و اونون تفسيری ايله ده آچيقجا گؤسترميشدير. قارا آی و سککيز بوجاقلی اولدوز آغاراجاقدير، شکلينده اولان نئت آچيقلاما دا بو گئرچگي ايثباتلاماقدادير.

۱۹۱۸ تاريخينده يوکسلن بايراغا هر هانسي بير آلتئرناتيو سادجه يوخاريدا وورغولانان شرطلر ايچريسينده سونولا بيلر. موراجيعتده اؤنريلن طرح ايله بو بايراغين فرقی سادجه آی و اولدوزون رنگينده دير. موراجیعتده قارا رنگين تفسيری حاقيندا يازيلان ايفاده لر ايسه سون درجه شفاف و آيديندير. بو ايفاده لر اؤنريلن طرحين ۱۹۱۸ تاريخينده يوکسلن بايراغا آلتئرناتيو اولما شانسينی اوندان آلميشدير! (” بو ميلتين طالعينه قارا رنگ سوخمايين.”، ” بو ميلتين آي و اولدوزونو قارالتمايين ” و ” آذربايجان ميلتيني قارابخت گؤسترمه يه حاقينيز يوخدور. ” شکلينده اولان دويغوسال تنقيدلره جاواب وئرمک نيتينده دئييلم، چونکو باغیمسیز اؤلکه لرین سیمبوللاری و بایراقلارینا اؤتری باخيش و اونلارجا باغيمسيز اؤلکه نين بايراغيندا* قارا رنگی گؤرمک، يئترلي جاوابی وئرمکده دير.)

يئنی پلانلار و فعاللار آراسی ايختيلافلار مسئله‌سی:

سيمبول و يا بايراق موباحيثه‌سی ايختيلافلارا سبب اولور، دئينلرين ده سايی آز دئييلدير. بو ايرادا ايسه هم اؤزل اولاراق اؤنريلن سيمبول چرچيوه سينده هم ده گئنل شکيلده باخماق مومکون هم ده لازيمدير. بايراق دارتيشمالاريندا ايختيلافلارا سبب اولان ان اؤنملی عاميل نئچه بايراقليليق مسئله سی اولموشدور. ياييملانان موراجيعت بو مسئله يه توخوناراق پروبلئمی اؤنله‌مک و انگلله‌مک اوچون ايره‌لی‌یه دوغرو عملی آدديم آتميشدير؛ موراجيعت و اونون ايضاحلار و آچيقلامالاری سون درجه ديقت ايله يازيلميش، موراجيعتين ياييلماسيندان اؤنجه گئنيش موذاکيره لر آپاريلميش و ياييلماسيندان سونرا ايسه وئريلن تنقيدلره مسئله‌نی مودافيعه ائدن چئشيدلی شخصلر طرفيندن منطيقی و تحليلی يازيلار يازيلميشدير. بوتون بونلار ايسه يئنی بير طرح و پلانلا اورتايا چيخماغين نه شکيلده مومکون اولدوغونو ياخشيجا گؤستردی. دئمک کی بئله ايشلر بيلگیسايار آرخاسيندا اوتوروب و رنگلی فونتلار ايله ای-ميل قروپلارينی دولدورماقلا و يا دويغوسال يازيلارلا اولمازميش.

مسئله‌يه گئنيش باخيلديقدا دا، ايختيلافلارين چوخالماسی قورخوسو ايله يئنی فيکيرلر و پلانلارا مئيدان وئرمه‌مک حرکتليلییين ان بؤيوک دوشمنيدير. يئنی فيکيرلری قاداغان ائتمکده‌نسه، بَينمه‌ديیيميز فيکيرلر ايله قارشيلاشديغيميزدا عصبلريميزی کونترول ائديب هيجانلانماماق داها ياخشيدير. تنقيد و تخريب آراسينداکی سينيرين قيلدان اينجه اولدوغونو دئسه لرده بيزيم اساس پروبلئميميز، تنقيد و تخريب بير بيرلريندن سئچه بيلمه‌مک دئييلدير، دئيه اينانيرام. بير شخص و يا قروپون عملی و يا يازيسينی تنقيد ائتمک يئرينه اونون عليهينه ايتتيهاملار ايره‌لی سورمک و چامور آتماغين تنقيد اولماديغي آپ-آچيقدیر.

بير اؤنملی مسئله داها وار؛ يئني فيکيرلری، ايختيلاف ساليرلار، دئيه قاداغان ائتمک حرکت ايچره دانيشيق و ديالوق يولونو قاپاتماقدادير. يئني فيکيرلرين اورتادا اولماسی _ اونلارين دوغرو اولوب اولماديقلارينا باخماياراق _ هر زامان ميللی حرکتيميزين اينکيشافی و گليشمه‌سی اوچون لازيمدير. حرکتيميزين خئيرينه اولان هئچ نه‌يی قاداغان اتمه يه احتيياجيميز يوخدور. احتيياجيميز اولان حرکتيميزی گليشديرمک و حرکتچيلر آراسی سياسی-مدنی ديالوقلارين گئنيشلنمه‌سی اوچون ساغلام و دئموکراتيک اورتامی قورماقدير.

سون اولاراق گونئی آذربايجان ميللی سيمبولو تکليفينی و اؤنريلن آی و اولدوزو قارا رنگده اولان طرحی قبول ائتديیيمی بيلديرمکله برابر، دئموکراتيک ياناشماغين موخاليف و يا موافيق اولما مسئله سيندن داها اؤنملی اولدوغونو اينانجيندا اولدوغومو بير داها دا وورغواييرام. اينسانلارا بير فيکير و دوشونچه ني زورلا قبول ائتديرمک هئچ يئرده دوغرو اولماديغی کيمی بيزيم حرکتده ده دوغرو دئييلدير. بو گئرچه‌یين اؤنريلن سيمبولو قبول ائدنلر و ائتمه‌ينلر طرفيندن ديقته آليناجاغينی آرزو ائديرم.

۰۵/۰۸/۲۰۰۸